Wady zgody małżeńskiej

  1. Niezdolność konsensualna do zawarcia małżeństwa - zaburzenia psychiczne są cechą wspólną trzech postaci niezdolności:

*Brak wystarczającego używania rozumu - najbardziej skrajna forma niezdolności konsensualnej.

*Poważny brak rozeznania oceniającego - brak rozeznania oceniającego, co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich wzajemnie przyjmowanych i przekazywanych.

*Niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich - osoba dotknięta zaburzeniami natury psychicznej nie jest w stanie podjąć, a co za tym idzie wypełnić istotnych obowiązków małżeńskich.

Brak wystarczającego używania rozumu
Kan. 1095. Niezdolni do zawarcia małżeństwa są ci, którzy: 1° są pozbawieni wystarczającego używania rozumu - habitualny (niedorozwój lub uszkodzenie mózgu) lub aktualny (odurzenie lub zamroczenie).

Poważny brak rozeznania oceniającego co do praw i obowiązków małżeńskich wzajemnie przyjmowanych i przekazywanych
Kan. 1095. Niezdolni do zawarcia małżeństwa są ci, którzy: 2° mają poważny brak rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich wzajemnie przekazywanych i przyjmowanych (zaburzenia osobowości, choroby psychiczne, niedojrzałość).

Niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej
Kan. 1095. Niezdolni do zawarcia małżeństwa są ci, którzy: 3° z przyczyn natury psychicznej nie są zdolni podjąć istotnych obowiązków małżeńskich.


Niezdolność ta jest jednym z najczęściej przywoływanych w Sądach tytułem nieważności małżeństwa. W ramach tego tytułu nieważności małżeństwa należy wykazać przyczynę natury psychicznej, która istniała przynajmniej w dniu ślubu, była stosunkowo poważna oraz miała stosunkowo trwały charakter.


  1. Brak wiedzy koniecznej o małżeństwie - występuje w sytuacji, gdy narzeczeni nie posiadają minimalnej wiedzy na temat małżeństwa.

Wiedza minimalna
Kan. 1096. § 1. Do zaistnienia zgody małżeńskiej konieczne jest, aby strony wiedziały przynajmniej, że małżeństwo jest trwałym związkiem między mężczyzną i kobietą, skierowanym do zrodzenia potomstwa przez jakieś seksualne współdziałanie. § 2. Po osiągnięciu dojrzałości nie domniemywa się takiej ignorancji.


  1. Błąd co do osoby - chodzi o sytuację, w której występuje błąd co do fizycznej tożsamości osoby.

Błąd co do osoby
Kan. 1097. § 1. Błąd co do osoby powoduje nieważność małżeństwa - błąd co do tożsamości fizycznej lub przymiotu rozciągniętego na osobę.


  1. Błąd co do przymiotu osoby - to błąd co do przymiotu osoby, który był bezpośrednio i zasadniczo zamierzony.

Błąd co do przymiotu osoby bezpośrednio i zasadniczo zamierzony
Kan. 1097. § 2. Błąd co do przymiotu osoby, chociażby był przyczyną zawarcia małżeństwa, nie powoduje nieważności małżeństwa, chyba że przymiot ten był bezpośrednio i zasadniczo zamierzony.


  1. Błąd co do przymiotu osoby spowodowany podstępem - zachodzi w sytuacji, gdy jeden z narzeczonych (lub osoba trzecia) działając podstępnie w celu zawarcia małżeństwa, wprowadza drugiego narzeczonego w błąd co do istotnego swego przymiotu, który może poważnie zakłócić wspólnotę małżeńską.

Podstępne wprowadzenie w błąd
Kan. 1098. Kto zawiera małżeństwo, zwiedziony podstępem, dokonanym dla uzyskania zgody małżeńskiej, a dotyczącym jakiegoś przymiotu drugiej strony, który ze swej natury może poważnie zakłócić wspólnotę życia małżeńskiego, zawiera je nieważnie.


  1. Błąd co do jedności, nierozerwalności lub godności sakramentalnej małżeństwa - zachodzi w sytuacji, gdy jedna ze stron pragnie małżeństwa niewyłącznego, rozwiązywalnego lub niesakramentalnego.

Błąd co do przymiotów małżeństwa - jedności, nierozerwalności oraz sakramentalności determinujący wolę
Kan. 1099. Błąd co do jedności lub nierozerwalności albo sakramentalnej godności małżeństwa nie narusza zgody małżeńskiej, chyba że determinuje wolę.


  1. Symulacja zgody małżeńskiej - występuje w sytuacji, gdy chociaż jeden z narzeczonych świadomie podejmuje decyzję o zawarciu małżeństwa pozornego jedynie dla osiągnięcia określonego celu.

Symulacja całkowita
Kan. 1101. § 1. Domniemywa się, że wewnętrzna zgoda odpowiada słowom lub znakom użytym przy zawieraniu małżeństwa. § 2. Jeśli jednak jedna ze stron albo obydwie pozytywnym aktem woli wykluczyłyby samo małżeństwo zawierają je nieważnie.

Symulacja częściowa - czyli np. wykluczenie potomstwa, wykluczenie jedności, wykluczenie wierności, wykluczenie nierozerwalności
Kan. 1101. § 1. Domniemywa się, że wewnętrzna zgoda odpowiada słowom lub znakom użytym przy zawieraniu małżeństwa. § 2. Jeśli jednak jedna ze stron albo obydwie pozytywnym aktem woli wykluczyłyby jakiś istotny element małżeństwa, albo jakiś istotny przymiot, zawierają je nieważnie.


  1. Zgoda warunkowa - zawarcie małżeństwa pod warunkiem dotyczącym przyszłości jest bezwzględnie nieważne.

Zgoda warunkowa
Kan. 1102. § 1. Nie można ważnie zawrzeć małżeństwa pod warunkiem dotyczącym przyszłości. § 2. Małżeństwo zawarte pod warunkiem dotyczącym przeszłości lub teraźniejszości jest ważne lub nie, zależnie od istnienia lub nieistnienia przedmiotu warunku. § 3. Warunek zaś, o którym w § 2, nie może być godziwie dołączony, chyba że za pisemną zgodą ordynariusza miejsca.


  1. Przymus i bojaźń - nieważne jest małżeństwo zawarte pod przymusem lub pod wpływem ciężkiej bojaźni z zewnątrz, choćby nieumyślnie wywołanej, od której, ażeby się uwolnić, zmuszony jest ktoś wybrać małżeństwo.

Przymus i bojaźń
Kan. 1103. Nieważne jest małżeństwo zawarte pod przymusem lub pod wpływem ciężkiej bojaźni z zewnątrz, choćby nieumyślnie wywołanej, od której, ażeby się uwolnić, zmuszony jest ktoś wybrać małżeństwo.